Semah, cem ayinlerinde 12 hizmet denilen hizmetten biridir. Cemin ayrılmaz bir parçasıdır.

Semah, cemin belli bir aşamasında bağlama eşliğinde çalınan nefeslerle kadın ve erkek canların birlikte yaptıkları dinsel danslardır.

Semah, cemin ilerleyen bir kısmında dedenin işareti ile kadın ve erkek canların birlikte döndükleri, duygunun, sevginin, aşkın dorukta olduğu bir andır.

Semah dönenler adeta kendilerinden geçercesine, olağanüstü bir şevkle, ayrı bir dünyaya yolculuk edercesine, izleyen canları da büyüleyecek tarzda turna kuşları gibi uçup giderler.









ALEVİLERDE SEMAH

Bir Avrupalı olarak Bektaşi semahlarına baktığım zaman neler gördüğümü ve neler hissettiğimi size gönlümce tek tek anlatmak istedim.

İlkin bir önyargı içindeydim. Ama daha ilk semahı seyrederken bir şok geçirdim. Çünkü dünyanın neresinde olursanız olun, hangi halk danslarını seyrederseniz seyredin, mutlaka beğenirsiniz, seversiniz, ancak bu dansları rahat koltuğunuzdan sadece seyredersiniz. Ama bir semahta öyle değil, daha ilk anda müzik sizi kendi iç ritmiyle büyülüyor ve giderek oturduğunuz yerde semaha katılıyorsunuz. Aslında yerinizdesiniz, ama değilsiniz, ayağınız, kollarınız semahçılarla eş, yüreğiniz onlarla aynı coşkuda ve semaha katılıp gitmişsiniz.

Bütün bunlar, farkında olmadan, yani sizin elinizde olmadan oluşuyor. Semahlarda solo yok, yani oyunu yöneten ne bir kadın var ne de bir erkek. Alçak gönüllüğün böylesi, sıradanmış gibi gözükmesi, doğallığı, bütün dünya danslarını imrendirecek bir biçimde, hele hele kadın ve erkek ayrımı yapmaması; eşitliği, kadına erkeğe değil, insana verilen saygıyı hayranlıkla izliyorsunuz. Bu semahlar ne bir danstır ne de ritüeldir. Bu semahlar insanın bu dünyadaki varlığını anlatan dans destanlarıdır. İçi insan sevgisiyle dolup taşan destanlar dizisi. Benim destan tasfirim de başkadır. Hangi topluluğun destanına bakarsanız bakın, mutlaka bir ok, bir yay, bir kavga, bir savaş...

Ama bu destanda kavgadan, savaştan, eser yoktur. Sevgi vardır., aşk vardır, kardeşlik vardır, hayatı her yönüyle paylaşma vardır. Mutlaka hayatta acılar vardır. Ama semahlardaki acılar, insan yüreğinin bir yaşam coşkusudur. Öldürücü, yokedici değildir. Hele bencillik, övünme hiç yoktur. Semahlarda topluluk kutsaldır. O toplulukta herkes saygındır. Herkes birbirinin koruyucusudur. İşte semahları seyrederken bu özlemleri yüreğinizde duyuyorsunuz, insan olduğunuzu, var olduğunuzu anlıyorsunuz.

Doç. Dr. Editha Alnıaçık
Mimar Sinan Üniversitesi, İstanbul

---