Anadolu Alevileri Hz. Ali'yi ve tarihsel çizgisini sevip saydıkları için çeşitli suçlamalara tabi tutulmuşlardır. Emevi Müslümanları; Alevileri ve Bektaşileri Hz. Ali ve Ehlibeyt'ini çok seviyorlar diye, onları; Hz. Muhammet'i sevmemekle Hz. Ali'yi, Hz. Muhammet'ten üstün görmekle suçlamışlardır. Aleviler, Hz. Muhammet'i son peygamber, Hz. Ali'yi ise Hz. Muhammet'in velisi, halifesi olarak görürler. Allah; Muhammet ve Ali'yi birbirlerinden ayırmazlar. Bir bütünün parçaları olarak kabul ederler.

Hz. Muhammet'in Hakka yürümesinden sonra O'nun değerli mirasının Ali'de olması gerektiğine inanan Aleviler, Ali'yi sevmenin Hz. Muhammet'i sevmenin Allah'I sevmekle bir olduğuna inanırlar.

Hz. Ali'ye sevgi, saygı ve bağlılık bir yol ayrımıdır. O'na sevgi, saygı ve bağlılık Hz. Muhammet'e ve Ehlibeyt'ine bağlılıktır. Aleviler Ali'ye karşı olmanın Hz. Muhammet ve Ehlibeyt'ine karşı olmak; O'da İslam'a ve Allah'a karış olmaktır, diye düşünürler.

Hz. Ali'yi, Aleviler- Bektaşiler severler. O'nu tüm Müslümanların tüm insanların sevmesi gerektiğine inanırlar. Alevi ozanları, düşünürleri, dedeleri, babaları Hz. Ali'yi severler. Hallacı Mansur, Seyyid Nesimi, Fuzuli, Yemini, Pir Sultan Abdal, Şah İsmail, Harabi, Kul Himmet, Virani v.b. ozanlar bu coşkun sevgi ve saygıyı eserlerinde vermeye çalışmışlardır. Hilmi Dedebaba bu sevgi ve saygı selini bu şiiri ile şöyle ifade etmiştir.

Tuttum aynayı yüzüme
Ali göründü gözüme
Nazar eyledim özüme
Ali göründü gözüme
Hû Alim hû
Hû Şahım hû

Adem baba Havva ile
Hem Alleme'l esma ile
Çarh-I felek sema ile
Ali göründü gözüme
Hû Alim hû
Hû Şahım hû

Hz. Nuh Neciyullah
Hem İbrahim Halilullah
Sina'daki Kelimullah
Ali göründü gözüme
Hû Alim hû
Hû Şahım hû

İsa-yı ruhullah O'dur
İki alemde Şah O'dur

Müminlere penah O'dur
Ali göründü gözme
Hû Alim hû
Hû Şahım hû

Ali evvel Ali ahir
Ali batın Ali zâhir
Ali tayyip Ali Fâhir
Ali göründü gözüme
Hû Alim hû
Hû Şahım hû

Hz. Ali'ye verilen önemli ve coşkun Ali sevgisini birde Mevlana Celaleddin Rumi'den görelim:
"Cihan'ın temeli suret buluncaya kadar varolan Ali idi. Yer resmedilinceye, zaman husule gelinceye kadar varolan Ali idi. Veli vasıf olan, Şah Ali, cömertliğin, keremin, bağışın sultanı idi.
Ali'den ötürü melekler Adem'e secde ettiler. Adem bir kıble gibi idi, secde olunan Ali idi, Adem'de Şit'te Eyyüp'da İdris'te, Yusuf'a, Yunus'ta, Hud'da, Musa'da, İsa'da, İlyas'da, salih'de Davud'da, Ali idi.

Nefsin tamamından ötürü Cihan sofrası üzerinde elini bulaştırmayan kahraman aslan Ali idi. Kuran'ın yer yer ayetlerinde Tanrı'nın ismetini vasfı ile öğdüğü Kuran sırlarının kaşifi Ali idi…
Hayber kalesinin kapısını bir hamlede koparıp açan o kaleler fatihi Ali idi.
Afaka her bakışından gördümki, yakın yüzünden her varlıkta var olan Ali idi. Bu küfür olmaz küfrolan söz bu değildir. Cihan var oldukça Ali varolur. Cihan varolurken de Ali vardı.
Tebriz'in Şems-ül hakkı Cihan'ın gizli ve açık sırlarından her ne gösterdiyse hepside Ali idi" (12).
Görüldüğü gibi Alevi-Bektaşi olmadığı halde Mevlana'nın, Ali'ye gösterdiği önem, sevgi ve saygı Alevilerle aynı doğrultudadır.
Alevi düşüncesi; dünyadaki tüm güzellikleri Allah'ın yansıması olarak görür. Ali insan olarak bunun en güzel örneğidir. Sadece Ali'de değil her İnsan-I Kamil'de Allah'ın yansıması vardır. Her güzellik O'ndan bir parçadır. Hak ademdedir.
Anadolu Alevilerinin sevgili, saygılı coşkun Ali sevgisini ve Alevilikte Ali'nin yerini, Pir Sultan Abdal dizelerinde şöyle anlatıyor.

Hayali gönlümde yadigâr kalan
Allah bir Muhammet Ali'dir Ali
Darı geç üstünde namazın kılan
Allah bir Muhammet Ali'dir Ali

Ali'dir cümle dillerde söylenen
Kispetini krallardan bürünen
Cebrail'e nur içinde görünen
Allah bir Muhammet Ali'dir Ali

Aslan olup yol üstünde oturan
Selman'a destinde nergis getiren
Kendi cenazesin kendi götüren
Allah bir Muhammet Ali'dir Ali

Yer gök arasına nizamlar kuran
Ak kağıt üstüne yazılar yazan
Engür şerbetini kırklara ezen
Allah bir Muhammet Ali'dir Ali

Şah Hatayi'de Alevi düşüncesindeki Hz. Ali'nin yerini ve O'na duyulan sevgi ve saygının yüceliğini şöyle ifade ediyor;

Hak Muhammet Ali üçü de nurdur
Birini alma sen üçüde birdir.
Onların koyduğu bir doğru yoldur
Danıştı Muhammet böyle der Ali

Ali'dir cesedin kendisin yuyan
Yuyup kefeniyle tabuta koyan
Ali'dir devesin kendisi güden
Hak ile Hak olan Arslan Ali

Şah Hatayi'm der Muhammet Ali
Anlardan öğrendik erkânı yolu
Ali Muhammet'tir, Muhammet Ali
Biz Muhammet Ali diyenlerdeniz

Kul Himmet ise Alevi düşüncesindeki Ali'nin yerini şöyle anlatıyor.

Ali'dir cümle eşyaya zat olan
Ali'dir ölmüşlere hayat olan
Ali'dir gelip her işte mevut olan
Güzel şahı server serdar Ali'dir

Ali'dir İsa'ya ruhullah olan
Ali'dir Musa'ya fahrullah olan
Ali'dir Habibullah'a Beytullah olan
Tur-ı münacatı ekber Ali'dir.

Anadolu'nun önemli evliyalarından Abdal Musa Sultan ise; Hz. Ali ve Hacı Bektaş Veli'nin yerini Alevi düşüncesinde şöyle ifade ediyor:

Güvercin donuyla Uruma uçan
Cümle evliyanın üstüne geçen
İmamlar evinin kapısın açan
Varmıdır hiçbir er Ali'den gayri
Hünkar Hacı Bektaş Veli'den gayri

Anadolu Alevilerinin gene önemli ozanlarından Virani ise, Alevi düşüncesinde Hz. Ali'nin yerini şöyle ifade ediyor.

Biz Urum abdalıyız bildik hidayettir Ali
Başımızda tac u devlet hem saadettir Ali
Biz Urum abdalıyız zahid hüdamızdır Ali
Hayy u Kuyyum-ı ebed nur-ı bekaamızdır Ali

Evvel ü ahır Ali'dir nokta-i ferd-i
Huda
İbtidadır ibtida hem intihamızdır Ali
Ali'dir sahibi Kuran Ali'dir
Ali candar Ali canandır Ali

Ali dindir iman
Ali candır Ali canan
Eder cümle şeyi destan
Ali'dir Halık u Hallak

Viran Abdal fakirin zikri daim
Ali hak'tır Ali Hak'tır Ali hak

Filozof Neyzen Tevfik ise, İkrarname adlı Hz. Ali ile ilgili uzun şiirinde Alevi-Bektaşi düşüncesinde Hz. Ali'nin yerini şöyle ifade ediyor

Rüsiyahım, pür günahım yok yüzüm Peygamber'e
İstemem bir türlü gitmek böyle rûz-ı mahşere

Eylerim belki tesadüf der iken bir rehbere
Düşmüşüm elsiz ayaksız Astıan-I Haydar'e

Merhamet et halime herşeye agâhım Ali
Var mı Senden başka söyle ilticagahım Ali

---