KARACA AHMET SULTAN KÜLTÜRÜNÜ YAŞATMA VE TANITMA DERNEĞİ

3.İsmail Onarlı: “Şeyh Hasan Ocağı ve Aşireti” Gazi Üniversitesi “Türk Kültürü ve Hacı Bektaşı Veli Arıştırma Merkezi” yayın organı “Hacı Bektaş Veli araştırma dergisi” Sayı: Kış’99/12, Aralık 1999 Ank. Ve aynı derginin Yıl:6, Sayı: Yaz’2000/14, Nisan-Mayıs-Haziran 2000’de: “Şeyh Hasanlı Aşiretleri Konfederasyonu Oymak ve Obalarının Yerleşik Yörelerindeki Söylence ve İnanç Motiflerinin Nesnel ve Tarihsel Temelleri” ve yine aynı derginin Sayı:Güz’2000/15, Temmuz-Ağustos-Eylül 2000’de : “Dersim’de Bazı Gelenekler ve İnanç Motifleri” adıyla 3 makale yayınlanmıştır. Bu kitap bu makalelerin genişletilmiş şeklidir.

4.Ahmet Yaşar Ocak: “Babailer İsyanı, Aleviliğin Tarihsel Altyapısı yahut Anadolu’da İslâm-Türk Heteredoksisinin Teşekkülü” 2.Bas. Dergâh Yay.1996 İst.s.82

5.Cevdet Türkay: “Başbakanlık Arşiv Belgelerine göre: Osmanlı İmparatorluğunda Oymak, Aşiret ve Cemaatler”, Tercüman Yay.1979 İst. Ve Edip Yavuz: “Tarih Boyunca Türk Kavimleri”, Kurtuluş Mat.1968 Ank.

6. Baki Öz: “Belgelerle Koçgiri Olayı”, Can Yay. 1999 İst.

7.Hasan Nedim Şahhüseyinoğlu: “Malatya Balıyan Aşireti”, 1991 Malatya.

8.İBNİ BİBİ: “Anadolu Selçuklu Devleti Tarihi”, Farsça muhtasar, Selçuknâmesinden Türkçeye Çeviren;M.Nuri Gençosman, Notlar ilave eden: F.N.Uzluk. Ufuk Bas.Ank.1941 s.58

9.Dr.Nuri Dersimi: “Hatıratım”, Doz Yay. İst.1997 S.128-137

10.Nazmi Sevgen: “Zazalar ve Kızılbaşlar; Coğrafya-Tarih-Hukuk-Folklor-Teogoni”, Kalan Yay.Ank.1999 S.30

11.Nazmi Sevgen: Age.s.31 için kitabın Birinci Bölümün (31.a) Dipnotuna bakınız.

12.Prof.Dr.Oktay Efendiyev: “Safavi Devletinin Kuruluşunda Türk Aşiretlerinin Rolü”, Çeviren: İlhan Cem Ersever, Nefes Dergisi Sayı:13, -Kasım 1994 ile * Prof.Dr.Faruk SÜMER: “Safevi Devleti’nin Kuruluşu ve Gelişmesinde Anadolu Türkleri’nin Rolü”, S.T.M.E. Yay.No:2 Ank.1976 Bakınız.

13. İMAD AD-DİN AL KÂTİB AL İSFAHÂNİ: “IRAK VE HORASAN SELÇUKLULARI TARİHİ”; Al-Bondâri tarafından ihtisar edilen; “Zurdat Al-Nuşra Va Nuhbat Al-Usra” adlı kitabının tercümesi: M.Th.Houtsma tarafından 1889 da Leiden’de neşredilen metinden Türkçeye çeviren: Kıvameddin Burslan, TTK.Yay. Maa.Mat.İst.l943 s.LIV-LV

14. İsmail ONARLI: “Ahiler ve Alevilik, Onar Dede ve Ahi Teşkilatlanmasındaki Rolü”, Cem Dergisi Sayı:97-98-99, Ocak-Şubat-Mart 2000 Bkz.

15. Mikail Bayram: “Ahi Evren ve Ahi Teşkilatı’nın Kuruluşu”, Damla Yay.Matb. Konya 1991 s.26-27-28 ve 129; Dipnot-37 : Abdu’l-Halık el-Endelusi’nin “Ahkâmu’l-Kubra” adlı eserinin Sadrü’d-din Konevi’den intikal eden nüshasının (Yusufağa Ktp.nr.1050-1055), Sema ve Kırat kayıtlarında bu eseri mütalaa eden bilgilerin adları geçmektedir. Ayrıca bkz. Yusufağa Kütp.nr.: 4668,7841,7843,7847’deki eserlerde bu tür kayıtlar mevcuttur. ((Mecdüddin İshak: Selçuklu Sultani I. Giyasüddin Keyhusrev’in dostu olup, kendinden sonra tahta geçen Malatya Meliki şehzade I.İzzettin Keykâvus’da öğretmenidir. Sadrüddin-i Konevi; Mecdüddin İshak’ın oğludur. H.605 (M.1207) de Malatya’da doğmuştır. Babasını ölümünden sonra annesi ile evlenen Şeyh Ekber Muhiddin Arabi tarafindan büyütülmüş ve eğitilmiştir. Konya’da devrinin çok zenginlerindendir. Mevlana (ö.1273)’nin cenaze namazını kıldıktan sekiz ay sonra 16 Muharrem 673 (M.1274) Pazar günü ölmüştür.))

16.Mikail Bayram: “Şeyh Evhadü’d-din Hâmid El-Kirmani ve Evhadiyye Tarikatı”, Konya 1993 s.105

17.Zeki Arıkan: “1518 (924) Tarihli Çemişgezek Livası Kanunnâmesi”, İ.Ü.E.F. Tarih Dergisi, Sayı:34 İst. 1984 s.101-122 ve Doç.Dr.M.Mehdi İLHAN: “XVI.Yüzyılın ilk Yarısında Dıyarbakır Şehrinin Nüfusu ve Vakıfları: 1518 ve 1540 Tarihli Tapu Tahrir Defterinden Notlar”, AÜ. DTCF. Tarih Bölümü,Cilt:XVI-Sayi:26 Yıl:1994’den ayrı basım. Ank.l994

18. Ömer Lütfi Barkan: Türkiye’de Toprak Meselesi,Toplu Eserler-l,Gözlem yay.İst.l980 s.545-573

19.İsmail Onarli: “Şeyh Hasan Ocağı ve Aşireti” HBVA der. Agm.

20. Prof.Dr.Faruk Sümer: “Yabanlu Pazarı, Selçuklular Devrinde Milletlerarası Büyük Bir Fuar”, TDAV.Yay.İst.1985 s.12 ve Dipnot:6’ya Bkz.

21. Prof.Dr.Faruk Sümer: “Oğuzlar (Türkmenler), Tarihleri-Boy Teşkilati-Destanlari, 3.Bas.,Eylül 1980, Ana Yay. s.228

22. Prof:Dr.F.Sümer. “Yabanlu Pazarı” Age.Bkz.

23. Mikail Bayram: “Fatma Bacı ve Bacıyânı Rum”, Damla Of.Yay. Konya 1987 Bkz.

24. Yeşil Arapğir: Tekin Ajans Yay.İst.1994 s.2o

25. Dr.İ.Kaygusuz: Age. “Onar Dede Destanı”na Bkz.

26. Dr.İ.Kaygusuz: Age. “Oner Dede Söylencesi”ne Bkz.

26.a.

26.b.<Şeyh Hasan (Tabanbükü) Köyü’nde ise: Şeyh Ahmed ile Hasan Emiki (Kara Şeyh ya da Arap Baba) ve Alaeddin Keykubat arasında geçen göylencede de ani motifler işlenmiştir.>

27.Ahmet Yaşar Ocak: “Bektaşi Menkıbeleri...” 1983 s.204-205

28.Yaşar Nuri Öztürk: “Tarih Boyunca Bektaşilik” 3.Bas. Yeni Boyut Yay.İst.1995 s.32

29.Ahmet Yaşar Ocak: “Osmanlı İmparatorluğunda Marjinal Sufilik:Kalenderiler” Ank.1992 s.143 ve —>F.Babinger: “Kalenderi” Mad. İslam Ansiklopedisi Cilt:6’ya da bkz.

29.a.) İsmail Kaygusuz “Babailer ve Babai Ayaklanması”, Yol Dergisi Sayı:7, Eylül-Ekim 2000 Ank.

29.b.) İsmail Kaygusuz: “Hacı Bektaş Veli Bir Batıni Dai’siydi”, Yol Dergisi Say:6, Temmuz-Ağustos 2000 Ank. < Ahmed Yesevi’nin hocası da olan Yusuf Hamedani’nin öğrencisi Abdel Halik el Gucvani (Ö.1120) yirmi iki yaşına kadar Malatya’da yaşamıştır. Gucvani araclığı ile yol zinciri Şeyh Zahid (Ö.1296) ve Safaviler dek uzanmıştır.> Bu tarihi şahsiyet araştırma bölgemiz için önemli bir durumdur. Çünkü “Hâcegan” ekolünü kurucusu Hamadani ve öğrencisi Gucvani muhtemelen bu yöreyi de etkilemişlerdir. Arapgir bölgesinde Sünni ve Alevi köylerinde okumuş bilgili yaşlı kocalara “Hâce ya da CECE” denmektedir ki, bu ekolle bir bağlantı ihtimali vardır.

29.c.) AHMET YESEVİ : “Hikmetler” Haz.: İbrahim Hakkulov, Çev. Ve Sad.: Erhan Sezai Toplu, MEB.Yay.İst.1995

30. Ahmet Yaşar Ocak: “Bektaşi Menkıbeleri...” 1983 s.201

31.Dr.İ.Kaygusuz: Age.s.20

32.a) Burhan Oğuz burada Alevileri/Kızılbaşları kasdetmektedir.

32.b) BurhanOğuz: “Türkiye Halkının Kültür Kökenleri” Cilt ñ 2 İst.1980 s.228-229. Ayrıca bakınız: —> A.Y.Ocak: “Babailer İsyanı s.116-117” ve —> İ.Kaygusuz: “Alevilik İnanç, Kültür, Siyaset Tarihi ve Uluları I.cilt.İst.19895 s.40-44”

33. Ernst Honigman: Bizans Devletinin Doğu Sınırı, Çev.:Prof.Dr.F.Işıtan İÜ. Ed.Fak. Yay. İst.1970 Bkz.

34.Georg Ostrogorski: Bizans Devleti Tarihi, Çev.: Prof. Dr. F. Işıtan, TTK. Yay. 4. Bas. Ank. l995 Bkz.

35. Dr.Vet.Nuri Dersimi:”Kürdistan Tarihinde Dersim”,Dilan Yay.Diyarbakir,l992 s.74

36. M.Şerif Fırat: “Doğu İlleri ve Varto Tarihi”, 3.Bas. Kardeş Mat. Ank.1970 s.113

37.Ahmet Yaşar Ocak: “Babailer İsyanı”,1996 s.124

38.Dr.Mikail Bayram: “Baba İshak Harekatının Gerçek Sebebi ve Ahi Evren ile İlgisi”, Diyanet Dergisi Cilt:18 Sayı:12 Mart-Nisan 1970 s.69-78 ve “Babailer İsyani Üzerine”, Hareket Dergisi, Mart 1981 s.16-28

39. Prof.Dr.Fuat Köprülü: “Osmanl Devleti’nin Kuruluşu”, TTK.yay.2.Bas.Ank.1984 s.48-49

39.a.) Dr.İsmail Kaygusuz: “Babailer ve Babai Ayaklanması”, Yol Dergisi Sayı:7, Eylül-Ekim 2000 Ank.

40. Gadi NASSİ: “İki Bizans Gizemci Hareketi ve Osmanlı Tasavvufunun Doğuşu”, Tarih ve Toplum Dergisi Sayı:111. Mart 1993 s.40-45

41.Dr.Mikail Bayram: Agm.’den Agy.s.69

42.Dr.Mikail Bayram: Agm.’den Agy.s.76

43.Ahmet Yaşar Ocak : “..Babailer İsyanı...” 2.Bas.s.123

44. Elvan Çelebi: “Menâkıbu’l ñ Kutsiyye Fi Menâıbi’l ñ Ünsiyye” Baba İlyas-ı Horasâni ve Sülâlesinin Menkabevi Tarihi; Haz.: İsmail E. Erünsal ñ Ahmet Yaşar Ocak, TTK.Yay. Ank.1995 s.LX, ve 102

KONU ile ilgili NOT: Erünsal ve Ocak: Zorlama yorumları ile ; “Bu Arapgir, şimdiki Gülşehir’in eski adı Arapsun” olduğunu söyleyerek, “Malatya’nın kazası Arapkit’le bir münasabeti olmamalıdır.” Demektedirler ki, bu yanlış görüşlerine katılmıyoruz. Çünkü Elvan Çelebi, 5 beyit sonra, Gülşehri’nden bahsetmektedir. OCAK ve Erünsal’ın bu beyt gözden kaçmadı ise, neden böylesine bir zorlama ile bu görüşü ortaya atmışlardır. Kendilerini bu düşünceye sevk eden salikleri anlamak mümkün değildir. Altında başka nedenler olması gerekir herhalde. Çünkü, Malatya ve Arapgir çevresi tarihine baktığımızda 12.yüzyıl başından itibaren Kalenderi, Babai, ve heteredoks zümrelerin yerleşim bölgeleridir. 1515’lere, Yavuz dönemine kadar tüm bölge Kızılbaştır. Bugün dahi Alevilerin yoğun olduğu bir bölgedir. Babai hareketinin örgütlenme ve isyanının başlangıcı bu bölgede ceryan etmiştir. Tarihsel olarak Alevilik hattının ilk ana mecrası; Maraş-Kantarma’dan Arapgir ve Hozat’a değin uzanmaktadır.

45.Edip Ali Bâki: “Eski Bir Türk Halk Hekimi Karaca Ahmed ve Deliler Tedavi Yurdu” İÜ.Tıp TE.Yay.İst1947 s.4-5, Ayrıca bakınız: Mehmet Yaman’ın “Karaca Ahmed Haziretleri” İst.1984

46. Mehmet Şimşek: “Hıdır Abdal Sultan Ocağı” Anadolu Mat.İst.1991

47.Ebü’l-Hayr-i Rumi: “Saltuk-Nâme” Cilt: I-II-III Kül.Bak:yay.Ank.1987-1990

48.Saltuk-Nâme: Cilt:II s.180

49. Mikail Bayram: “Şeyh Evhadü’d-din Hâmid El-Kirmani ve Evhadiyye Tarikatı”, Konya 1993 s.107. (Aynı dönemde Merzifon’da PiriBaba, Bozok sancaı cıvarında 1203/4’de tekkesini yaptıran Emir Çin Osman, Zile’de Şeyh nusret, Tokat’ta Gajgaj Baba bulunmaktadır.)

49.a) Mikail Bayram: “Fatma Bacı ve Bacıyânı Rum”, Damla Of.Yay. Konya 1987 Bkz.

50. Ahmet Yaşar Ocak: “Babailer İsyanı” Dergah Yay.İst.1980 İst.s.111-112 (C.Cahen,F.Sümer,M.Akdağ’dan toplu Aktarım)

51. Ahmet Yaşar Ocak: “...Babailer İsyanı...” 2.Bas.1996 İst.s.126

52.Gregory Abû’l Farac (Bar Hebraueus): “Abû’l Farac Tarihi” Cilt:II Suryancadan İngilizceye Çeviren: Ernest A.Wallıs Budge; Türkçeye Çev.: Ömer Rıza Doğrul, TTK.Yay.Ank.1987 s.540

52.b) İbni Bibi: “Anadolu Selçuklulari Devleti Tarihi III” Çev.: Prof.Dr.Ferudun Nâfiz Uzluk Ank.1952 s.31’de “ 4 Şevval/4. 5. 1239 Pazartesi günü Şehzade Giyaseddin emirlere danışarak babas Alaeddin’i Kayseri’de zehirlettiğini. Şevval ayının 8’inde de cenaze namazı kılınarak cesedin Konya’ya türbesine götürüldüğünü” yazmaktadır.

53. Çetin Yetkin: “Türk Halk Hareketleri ve Devrimleri”, Say.Yay.3.Bas.İst.1984 ve Ahmet Yaşar Ocak: “Babailer İsyanı, l.Bas.s.120-133” Bakınız.

54.Hasan Nedim Şahhüseyinoğlu: “Malatya Balıyan Aşireti” Malatya-1991

54.a) Abû’l-Farac Tarihi Cilt:II s.537

55. Prof Dr.Osman Turan: “Selçuklulular Tarihi ve Türk İslâm Medeniyeti” İst.1969 ve Prof.Dr.Faruk Sümer: “Oğuzlar” İst.l980 ve Taner Timur: “Kuruluş ve Yükseliş Döneminde Osmanlı Toplumsal Düzeni” 2.Bas.Turan Kit.Ank.1979 adlı eserlere bakınız.

56.Dr.İ.Kaygusuz: “..Oner Dede Mezarlığı..” Age.s.32-33

57. Zafer Ertaş: “Antalya Bölgesi Bir Grup Mezar Taşı Üzerindeki Yorumlar”, Sanat Tarihi Yıllığı-XII İÜEF.Yay. İst.1983 s.26-27

58.Zafer Ertaş: agm.s.28

59.Prof.Dr.Tuncer Gülensoy: “Orhun’dan Anadolu’ya Türk Damgaları”, TDAV.Yay. İst.1989 s.173

60. İsmail Onarlı; “Mazgirt’te Bir Ulu Evliya Cemal Abdal” Cem Dergisi Sayı:94, Ekim1999

61. İsmail Onarlı: “Hüseyin Doğan dedenin Onar Köyü’nü Ziyareti”, Cem Dergisi Sayı:90, Mayıs-Haziran 1999

62.İsmail Fırat ile birlikte 1989 yılında İstanbul Balmumcu’da ikamet eden Küçük Hüseyin Bey’in torunlarından Em.Mem:Asım Bayrak ile görüştük. Şeyh Hasan’ın zatı eşyalarını sorduk. Bir kısmının kendinde olduğunu söyleyerek, fotoğraflarını çekmemize razı oldu. Randevu alıp çekim için gideceğimizde kabül etmedi. Gerecekçe olarakta belgelerin tarihi olduğu için devletçe elinden alınabileceğini söyledi. Bazı eşyalarında diğer akrabalarında olduğunu ve kılıcında emekli Albay akrabasında olduğunu belirterek isimlerini vermedi. Bir çok kez israrımıza ve para tekliflerimize rağmen isteklerimizi geri çevirdi. !994 Grederçi Mehmet Ali ve yeğenini araya koyarak bir girişim de daha bulundum. Asım Bayrak; Hz.Fatma’nı tasının ve şecerenin olduğunu ama gösteremeyeceğini son kez söyledi. Bu durumu, İst.Gelir Müdürü olan Arapgirli Baki Gözener’e aktardım onun girişimleride başarısız oldu. Çok yaşlı olan Asım Bayrak, eşyaların kutsiyetinden dolayı günah adlettiği için fotoğraflanıp yayınlanmasını istemediğinden kaynaklandığını son de kez söyler. Bu araştırmalarımda bana yardımcı olan süleyman tanRIVERMİŞ’e teşekkür ederim.

63.Dr.İsmail Kaygusuz, 1983 yılında Asım Bayrak ile görüştüğüm (Age.s.35’ deki’ 13 nolu dipnotunda) yazarak: Şeyh Hasan’a ait bir sandık dolusu eşyanın varlığına işaret etmekte ve Şeceresinin de Hz.Muhammed’e dayandığını belirtmektedir. Bu anlatımı 90 yaşında ki Egitmen Hüseyin Yıldırım da doğrulamaktadır.

64. Dr.M.Haluk Çay: “Anadolu’da Türk Damgası “Koç Heykel-Mezartaşları ve Türkler’de Koç-Koyun Meselesi”, TKAE.yay.Ank.1983 s.144

65.İbrahim Kafesoğlu: “Selçuklu Tarihi” MEB.Yay.İst.1992 s.66

66.İbrahim Artuk-Cevriye Artuk: “İstanbul Arkeoloji Müzeleri Teşhirdeki İslâm Sikkeleri Kataloğu”, MEB.Yay.İst.1971 s.446-447

67.Dr.İ.Kaygusuz.Age.’deki Fotoğraflara Bkz.

68.İbrahim Artuk...:Age.s.394

69.Fuat Köprülü: İslâm Ansiklopedisi; “Artuk Oğulları” Md.C.I s.617 ve 652

70.Dr.M.Haluk Çay: Age.’deki Resim:XXII’e Bakınız.

71.Dr.İsmail Kaygusuz: Age.s.19

72.Cahit Öztelli: “Pir Sultan Abdal” s.30-31’den Akt.,İ.kaygusuz: “Alevilik İnanç,Kültür, Siyaset Tarihi ve Uluları” I.Cilt Alev Yay.İst.1995 s.355

73.İbrahim Aslanoğlu: “Pir Sultan Abdallar” Can Yay.2.Bas.İst.1997

74.Onar Köü’nün Kuzey batısına düşen Rutik Mezrası’nın Gölpahar denen bir doğal pınarın bulunduğu ve alt otlağında bir ulu Meşe Agaçının dibinde, Piri Baba’nın düşeği (makamı) vardır. Bu yörede; Bizans, Paulivien kalıntıları vardır. Taş kalıntılardan bağ evleri (arlık) yapılmıştır. Yüzeyde Bizans sikkeleri, çömlek kap-kaçağ kırıntıları bulunmaktadır. Piri Baba’nın hayatına ilişkin; Cem Dergisi sayı:71-73-73’deki yazılarıma bakılabilinir.

75.Onar Köyü’nde bugün Cennet Pınarı denilen çeşme; Piri Baba’nın damadı Şeyh Hasan’a düğün armağanı olarak hediye ettiği pınar olarak bilinir.

76.Onar Köyü’de İçeri ve Dışarı pahar olarak anılan çeşmeler; Selçuklu mimari tarzı yapımı olup; giydirmeli taş kubbeli ve kesme taş örmeli bir yapıdır.

Söylenceye göre Şeyh Hasan ayaklarının vurması sonucu kerametle buradan iki yerden su çıkarmıştır. Diğer bir rivayete göre ise; Çeşmenin yapımını da

Şeyh Hasan’ın mucizisi gören Arapğir’in Ermeni tüccarlarından birisinin karısı yaptırmış.

77.Dr.İ.Kaygusuz: Age.s.20

78.İsmail Onarlı: “Merzifon’da Piri Baba” CeM Dergisi Sayı:71-73 ve “Baba İlyas Horasan-i, Merzfonlu Piri Baba ve Şeyh Hasan Söylencelerinin nesnel ve tarihsel Temelleri” Şahkulu Sultan Dergisi: sayı:2 Ocak 1999’ yazılara bakınız.

79. Burhan Oğuz: “T.H.K.Kökenleri” Cilt:2 s.276

80.Türkçe Sözlük: TDK.Yay.Ank.1988

81.Prof.Dr.Abülkadir İNAN: “T.ve B. Şamanizm” 1972 s.74-75

82.Prof.Dr.Faruk Sümer: Oğuzlar,s.656

83.Prof.Dr.Faruk Sümer: Oğuzlar, Ek:L-II ve III

84.Prof.Dr.Ahmet Caferoğlu: Türk Kavimleri, İst.1988,s.28

85.Dr.İsmail Kaygusuz: “Alevilik İnanç,Kültür,Siyaset Tarihi” s.376 ve İbrahim Arslanoğlu “Kul Himmet”, Etik Yay.İst.1997 s.15-16

86. Mehmet Çayırdağlı: “Kayseri’de Selçuklu ve Beylikler Dönemine Ait Bazı Kitabe ve Mezartaşları” Tarih Dergisi: Sayı:34 İÜEF.Yay.İst.1984 s.511

87.Mehmet Özdoğan: “A.F.H. 1977 Y.Araştırmaları” 1997 s.56-58

88.Ali Kıran ve Ali Hüseyin Düzgün’ünden göl havzası içinde kalmadan önceki Ataf Köyü’nün halini ve ziyaret yerlerini dinledik ve anlatımlarına yer verdik.

89.Dr.İ.Kaygusuz: “...Şeyh Hsan Oner...” Age.s.24’deki anlatımdan farklı olarak:

Söylencelerin farklı versiyonlarını; Adaf Köyü’nden 1991 yaşında 90 yaşında ölen HACO ANA (Hatice Ütebay) ve Guruk Abdal’ın türbesinin bulunduğu Mutmur Köyü’nden “Bargi Aziz” (Erol) ile Hastek Köyü’nden “Sarı Mecdin Ocağı’ndan Güçüğ Ali (Özcan) Dede’nin anlatımlarını da dikkate aldık.

90.Nişangâh denilen tepe bugün ziyaret yeridir. Bu mekan köyün kuruluş dönemlerinde ok talimlerinin yapıldığı yüksekçe,bir grup ulu meşe ağaçlarının bulunduğu bir yerdir. Dikmetaş denilen yerde de bir Dut Ağaçı vardır ve köyün çıkış kuzey yolu üzerindedir. Köyün güney girişinde ki Nişangah ile kueyindeki Dikmetaş arasında ki kuş uçumu uzaklık 1,5 Km.’ye yakınlıkta bir mesafedir. Okların atıldığı bu yerler düşek yani makam kabul edilerek kutsanmıştır. Bu iki mekan da Cuma akşamları mumlar yakılır ve lokmalar dağıtılır. Bu okatma yarışması ve söylenceleri; Onar Köylülerinin o dönemde çok iyi “okçu savaşçı” olduklarını göstermektedir. Bu nedenle de Köyde; Onar Dede ve Şıh Bahşiş’in oklar üzerine yemin ve beddua edilmektdedir. “Onar Baba’nı okuna geleyim ki veya Şıh Bahşeşin okuna gelesin emi..!” şeklinde and içilir ya da bela söylenir. Bu gelenek Orta-Asya Türk Tüzesi gereği “Kılıç ve Ok üzerine yemin “ anlayışının Anadolu’ya taşınarak gelenekselleşmesi ve kural orak uygulamasıdır. Silah üzerine el koyarak and içme töresi halen günümüzde de geçerlidir.

91.Cevdet Türkay: Age.1979 s.22 ve 221 Bkz.

92.Dr.M.Haluk Çay: “Anadolu’da Türk Damgası “Koç Heykel-Mezartaşları ve Türkler’de Koç ve Koyun Meselesi”, TKAE.yay.Ank.1983 s.144

93.Hilmi Dulkadir: “Türk Dokuma Yanışları Hakkında Sosyo-Kültürel Bir Değerlendirme” IV.MTHK.Kongresi Bildirileri Cilt:V Ank.1992 s.98

94.Ali Rıza Yalman (Yalkın): “Cepupta Türkmen Oymakları” Cilt:I, Kül.Bak.yay. Ank. 1977 s.220-223

94.a.)Ali Rıza Yalman (Yalkın); Age.Cilt:II 1977 s.408-409

95.V.V.Barthold: “Moğol İstilasına Kadar Türkistan”, Haz.: Hakkı Dursun Yıldız, TTK.yay.Ank.1990

95.a)Prof.Dr.İbrahim Kafesoğlu: “Harezmşahlar Devleti Tarihi” TTK. Yay.l992 Ank.

96.M.Zeki Korgunal: “Ebâ Müslim-Horasani”, Sağlam Kit. İst.1978

96.a)A.Mesruri Geda: “Eba Müslüm’ün Tabutu” 2.Bas.Can Yay.İst.1996 (Büyük bir örgütçü olan Eba Müslüm; Türk soyludur.Soyunda evlilik ilişkilerinden dolayı Hz.Ali’ye dayanmaktadır. Halifeliği Abbas’tan önce İmam Caferi Sadık’a teklif ettiğini fakat kabül etmediği rivayet edilmektedir.)

97.V.V.Barthold: Age.s.82-83

98.Sabah Gazetesi: eki, Star Dergisi; 16 Mayıs 1993 Sayı:83, s.60-61

99.Dr.İsmet Çetin: “Türk Edebiyatında Hz.Ali Cenknâmeleri”, Kül.Bak.Yay. Ank.1997.s158-178

100. Pir Ahmet Dikme: “Haykırıp Duyuramadıklarım, Bir Alevi Dedesinin Düşünceleri” Ant.yay.1999.İst. s.112-113

101.Osman Ballı: “Her Yönüyle Kerer Köyü”, Grafik Aj.İst.1995 s.136

102.Ahmet Buram: “Keban,Baskil, ve Ağın Yöresi Ağızları”, TDK.yay.Ank.1997 s.158

102.a) İsmail Onarlı: “Şah İsmail” Can Yay.İst.2000 Bkz.

103. Ümit Serdaroğlu: “Aşağı Fırat Havzasıda Araştırmalar-1975” ODTÜ.Yay.Ank.1977 s.25 Türbelerin Plan ve Kesitleri için Resim: 51 Levha:20’ ye bakınız.

104.İsmet Zeki Eyüpoğlu: “Anadolu Uygarlıkları”, Der Yay.İst.1981 s.444

105.Bahattin Öğel: “Türk Mitolojisi” TTK. Yay.Ank.1971 s.374-382

106.Sanat Tarihi Yilliği XII, İst.Ed.Fak.Yay.1982 s.77

106. a) II. Meşrutiyet’in kahramanlarından (Bektaşi) ResneliKOlağası Niyazi Bey ile ilgili 7 Haziran tarihli Hürriyet gazetesinde; Manastırda geyikle çektirilen fotoğrafın yer aldığı haberde şöyle yazılmaktadır.

“Resneli Niyazi Bey ve Birliği 1908 Temmuz’unda Manastır’a doğru ilerliyordu. Birliğe iltihak eden sivil ve jandarmalarla birlikle bir de geyik vardı; iki yaşında ve dişi. Dere tepede, pusuda, silahlı çatışmada, Niyazi Bey’den hiç ayrılmaz geyik, Birliğin en önünde yürür. Bir süre sonra savaşçılar bu geyiğin kutsal bir yol gösterici olduğuna inanır ve Tanrısal bir müjdenin işareti kabul eder...” Geyiğin kutsallığı, İttihat ve Terakki önderlerince de kabul edilerek; İstanbul’a getirilerek halk tarafından ziyaret edilir. Veliaht Mehmet Reşat ve üç oğlu da geyiği ziyaret ederler.

106. ba) İbni Bibi: “Anadolu Selçuki Devleti Tarihi-I” s.85 - 93 Bakınız.

107. Ahmet Yaşar OCAK: “Bektaşi Menâkibnâmelerinde İslâm Öncesi İnanç Motifleri” Enderun Kit.İst.1983, s.121 ve 125 Bkz.

108. Abdülkadir Yuvalı “Fırat Havzasının Türk Tarihindeki Yeri”, Türk Kültürü S.273 Ocak l986 s.1-10’dan akt.A.Buran Age.s.4

109. İsmail Hakkı Uzunçarşılı: “Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri” Ank.1984’den akt.A.Buran Age.s.4

110. Türk Ansiklopedisi İst.1940-1984 Cilt.XXI Ank.1974 s.448-451 ve Yeni Hayat Ansiklopedisi Cilt:IV İst.1983 s.1933 ve Yeni Fırat Dergisi Sayı:12 Elazığ ve 1967 Elazığ İl Yıllığı-1970 ve Elazığ 1973 İl Yıllığı: Lardan Aktaran Ahmet Buram: Age.s.4

111. “Keban” Yeni Fırat Dergisi Sayı:12 Elazığ-1963’den Akt.Ahmet Buram: Age.s.4

112. Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu: “Ağın”, Yeni Fırat Dergisi Sayı:17, Kasım 1963’den Akt.:Ahmet Buram: Age.s.4

113.Necdet Sakaoğlu: “Anadolu Derebeyi Ocaklarından, Köse Paşa Hanedanı”, Yurt Yay.Ank.1984

114.Dr.İsmail Kaygusuz: Age.Bkz.

115.Muhammed Beşir AŞAN: “TABANBÜKÜ (Şeyh Hasan ) Köyü Mezarlıkları”, Fırat Havzası Yazma Eserler Sempozyumu 5-6 Mayıs 1986 Elazığ

Bildirileri: Fırat Üniversitesi Elazığ 1987 s.147-169

116. Pros.Dr.Hakkı Dursun Yıldız: “Anadolu’nun Türkleşmesi”, Kaynaklar Dergisi Sayı:13 s.3-13’den Akt. M.B.Aşan Agm.

117. Walter RUBEN: “Kırşehir’de Dikkatimizi Çeken Sanat Abideleri”, Çev.: A.İtil, Belleten:XII-45, 1948 s.173-193

117.a) Nazmi Sevgen: “Zazalar ve Kızılbaşlar” s.128

117.b) Ümit Hassan: “Eski Türk Toplumu Üzerine İncelemeler”, Kaynak Yay.İst.1985 s.157

118.a.)Atilla Özkırımlı; Türk Edebiyatı Ansiklopedisi Cilt:4 Cem.Yay.İst s.1119

118.b.)Atilla Özkırımlı; “Alevilik-Bektaşilik ve Edebiyat”, İst.1985 s.214

118.c.)Cahit Öztelli: “Bektaşi Gülleri”, 2.Bas.İst.1985 s.370

118.d.)Sadeddin Nüzhet Ergun: “Bektaşi Edebiyati Antolojisi, Bektaşi Şairleri ve Nefesleri, 2.Bas.İst.Matb.Kit.1945 s.76

119) Bu satır: “Bir adın Şıh Ahmed, öbürü Tavil-i Tubi Dedesin” ya da Şıh Ahmed adındır, Tavil-i Tubi mahlasın” olarakta söylenmektedir. Deyişteki bazı sözcüklerin anlamları:

— HABL-ÜL VERİD: Şah damarı, “dinleyin bu hikmeti Allah’ın hikmetidir. Hakk’tan gelen bir sözdür.)

— KADDAS: Kutlu ve mutlu.

— SIRR-I HAKİKAT: Gerçek gizli, Gizlenmiş gerçek.

— TAVİL-İ TUBİ: Uzun Kızıl. (Uzun Kızıl Dede)

Şıh Ahmed Dede; yörelere göre değişik adlarla çağrılmaktadır. Ulu Şıh Ahmet Dede, Şeyh Ahmet, Uzun Ahmed Dede, Kızıl Ahmed Dede, Kızıl Şah Ahmet Dede, Şah Ahmed Dede, Ahmet Yesevi Dede, Ahmed-i Tuğbi Dede, Şah Ahmet ...

120. Sadeddin Nüzhet Ergun: “Bektaşi Edebiyati Antolojisi, Bektaşi Şairleri ve Nefesleri, 2.Bas.İst.Matb.Kit.1945 s.178

121) Sivas-Hafik İlçesi Celali Beldesi Yalıncak Köyü’nde; Yalıncak Sultan (1261-1283) ermişe ait türbe ve tekke vardir ki, Karamanoğlu Mehmet Bey bu zatı yöreyi irşad ile görevlendirmiştir. Duazimam’ın dil açısından bu zamana uymamaktadır. 16.yüzyıl Türkçe’sine denk düşmektedir. Tevhid Duazı bu zatın soyundan gelen bir başka Yalıncak’a ya da aynı adlı Şeyh Hasan Köyünden Yalıncak adlı bir ozana da ait olasıdır.

122) Jordan İVANOV: “Livres et Légendes Bogomiles (Aux Soures du Cathaisme), (çeviren): Monette Ribeyrol, Paris 1976 s.63

123. Ali KAYA: “Başlangiçtan Günümüze Dersim Tarihi” Can Yay.1999 İst.s.242-244

124. Suat AKGÜL: “Yakın Tarihimizde Dersim İsyanları ve Gerçekler”, Boğaziçi Yay.İst.1992

124.a) Dr.Nuri Dersimi: “Hatıratım” Doz Yay.İst.1997.s.45-46

125 Nazmi Sevgen: “ Zazalar ve Kızılbaşlar” s.203 ve dipnotuna bakınız.

125.a.) Nazmi Sevgen: “Zazalar ve Kızılbaşlar” s.206 ve Alevilik Araştırmaları Dergisi, AAA yay. Organı sayı:l Almanya 1998 s.245

126. Muhammed Hammadi b.Malik b. Ebulfedail: “Bâtınilerin ve Karmatilerin İçyüzü” Tr.Çev.: İsmail Hatb Erzen, DIB.Yay.No:24 Ank.1948

127.a)Doç.Dr.İbrahim Arslanoğlu: “Cibali Ocağı Dedesi ve Taliblerinin Alevilikle İlgili Görüşleri” Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Sayı:Kış’99/12 s.115-138

....b) 12 yazarlı Ortak Kitap: Cemal Şener,Baki Öz, Sadık Göksu,Ali Yaman, İsmail Onarlı ve.... “Alisiz Alevilik Olur Mu?” Ant Yay. İst. 1998