KARACA AHMET SULTAN KÜLTÜRÜNÜ YAŞATMA VE TANITMA DERNEĞİ

Doğumu; 27 Mayıs 1332 Tunus’dur. O, gözlem ve düşünceleriyle yaşadığı döneme damgasını vurmuştur. Günümüzden yaklaşık 670 yıl önce yaşadığı halde;ekonomik ilişkilere dayanarak ortaya koyduğu sosyal-siyasal kuramı bugün bile üzerinde düşünülmeye değer özelliktedir.

Türk ve İslam Coğrafyası’nda yaşayan aydınlar olarak tarihimizi bilmezsek yarına miyop bakmak zorunda kalırız. Toplumsal düzeni değiştirmek isteyen; ister kişi, ister siyasal bir çevre veya siyasal bir parti olalım. Türk ve İslam tarihini bilmek zorundayız. Toplum ve devlet hakkında, doğa ve toplumbilim hakkında geçmişte düşünce üretmiş kişileri ve düşüncelerini ciddiye almazsak bu kendi düşüncelerimizi ciddiye almıyoruz, anlamına gelir.

Tarihe el yordamı ile bile perde araladığımızda Türk ve İslam Dünyası’nda karşımıza; İbni Sina, Farabi, İbni Rüşt, İbni Haldun gibi isimler çıkar. İbni Sina’nın yazdığı Tıp Kitabı’nın yakınçağa kadar Avrupa Üniversitelerinde ders kitabı olarak okutulması ne anlama geliyor? Doğa ve toplumbilimde önemli iddiaları olan bu kişiler bilinmeden bu coğrafyada bilim yapmaya, fikir üretmeye kalkarsak, ne kadar yetenekli olsak da bir yönü eksik olmak durumundadır. Bana bu durum, yapı yaparken temele konması gereken bazı taşların eksik konması gibi geliyor.

İbni Haldun’un bize bıraktığı büyük mirası olan Mukaddime okunduğunda O’nun çok yönlü bir düşünür olduğu da görülecektir. Eserinde İbni Haldun; tarihçi, tarih felsefecisi, sosyolog, iktisatçı, siyaset bilimcidir.

Mukaddime, adını verdiğim bilim dalları ile ilgilenen bilim çevrelerinin olduğu gibi genel meraklıları açısından da okunması gereken bir eserdir. Bunun es geçilmesi önemli bir eksikliktir.

İbni Haldun, Mukaddime’de bugün en yoğun tartışılan bir çok konuyu günümüzden yaklaşık 700 yıl önce tartışmış ve savlar üretmiştir. Bu konuların başında; Din-Felsefe İlişkisi, Bilim yönteminin, Siyaset teorisinin ne olması gerektiği geliyor. O bir sosyolog ciddiyeti ile yaşadığı toplumun özelliklerini didik-didik edip incelemiştir. Göçebe ve uygar toplumun ilişkilerini irdelemiştir. Ardından; devlet tanımını, devletin nasıl kurulduğunu, hangi evrelerden geçtiğini, devletlerin gelişme ve çökme nedenleri üstünde sarraf ciddiyeti ile durmuş, gözlemlerine dayanarak bugün bile toplumbilimcilerin ve siyaset teoricilerinin tartıştığı savlar üretmiştir.

Bu yazı, İbni Haldun’u tanımak ve okuyucu ile tanıştırmak kaygısı ile yazılmış bir yazıdır. İbni Haldun’un düşüncelerinden oluşan bir derlemedir. Eksikleri hazırlayanındır. Amacına ulaşırsa hazırlayanı mutlu edecektir. Saygılarımla...

Cemal Şener

Ocak 2002, İstanbul